روزنامه کسب و کار - اکوسیستم سنتی اصناف و غفلت از رقابت

انتشار در روزنامه کسب و کار
انتشار در روزنامه دنیای اقتصاد
بر اساس امار رسمی وب سایت مرکز امور اصناف ، حدود دومیلیون و پانصد هزار واحد صنفی در کشور فعال هستند ،که حدود شش میلیون و دویست هزار نفر به عنوان صاحب واحد صنفی در این واحد ها مشغول به فعالیت هستند . این آمار نشان می‌دهد که تعداد واحدهای صنفی در ایران بیش از 7 برابر نرم جهانی است، چراکه به تعداد هر 30 نفر یک واحد صنفی در کشور وجود دارد. در حالی که این رقم در اروپا و امریکا بین 700 تا 1000 نفر است .
واحدهایی که با توجه به اندازه و تعدد آنها ، می توان یک فضای رقابتی داخلی را تصور کرد که صرفا بقا و تامین هزینه ها و کسب درآمد ماهیانه هدف مدیریت این واحد ها است . بازاری با سهم بازار جیره بندی شده ! یقینا کسب درآمد مهمترین هدف یک کسب و کار است اما در چه اندازه ای ؟
نگاه سنتی به کسب و کار در اصناف به نظر می رسد خطر بزرگی است در بقای خود ایشان ، به عنوان مثال در چند سال اخیر رشد هایپر مارکت ها و فروشگاههای زنجیره ای و اثر آن بر فروشگاههای کوچک و محلی مشهود است و این یکی از نشانه های تغییر پارادایم در حوزه رقابت و تغییر رفتار جامعه در حوزه مصرف است ، که بدون تغییر ساختار نگرشی اصناف نمی توان در این تغییر پارادایم رقابت پایدار بود و فعالیت کرد .
به نظر می رسد فرهنگ شراکت برای بزرگ شدن آنطور که باید در میان اصناف رشد نیافته است . فضای رقابتی شدید و کوچک بودن واحد ها در شرایط کنونی چند نتیجه را به همراه دارد :
بالا رفتن هزینه های عمومی تولیدی و ارائه محصول یا خدمت ، سهم بازاری که آنقدر تقسیم شده است که علارغم تلاش باز هم کم خواهد بود و اثر این دو مورد بر کیفیت محصول یا خدمت ایشان. اما آیا این بازار محدود است؟ آیا فقط سهم بازاری جیره بندی شده سهم کسب و کارهای ما خواهد بود ؟
به نظر می رسد ما فقط بخشی از داستان را درک کرده ایم و تا حدودی به مرحله اجرا برده ایم اما از نتیجه ی مهم آن غافل شده ایم . اگر رشد واحد های صنفی و ایجاد شغل ، مرحله اول توسعه بنگاههای زود بازده باشد بی شک مرحله تجمیع واحد ها و تبدیل آنها به مجموعه های بزرگ نتیجه و هدف اصلی این راهبرد است . ضعف این نگرش ، بی شک از ضعف ساختاری است که باید مراحل رشد و تجمیع واحدهای کوچک و تبدیل شدن به یک واحد بزرگ و قدرتمند را در خود شکل بدهد . مسیری که پیمودن آن برای واحدهای کوچک یک هدف و یک هدف ارزشمند تلفی شود . مسیری که باید به رقابت جهانی و خلق یک برند برای عرض اندام یک کشور در جهان منتهی شود .
وقتی تاکسی های اینترنتی و یا هایپرمارکت های بزرگ در کشور شروع به فعالیت کردند سوپرمارکت ها ، آژانس ها و اتحادیه های مربوطه حتی بازار را رصد نکرده بودند که حضور و شروع کار ایشان را پیش بینی کرده باشند ، یا حتی نیازهای جدید بازار خود را شناسایی کرده باشند و در نتیجه شوک بزرگی را تجربه کردند . در ابتدا احساس خطر ایشان منجر به واکنش های شدیدی شد که همه شاهد بودیم و سپس فقط مقابله هایی از جنس رفتار و واکنش های احساسی که به نظر می رسد خود نشانی از این است که ایشان تغییر پارادایم رقابت را درک نکرده اند و پس از گذشت زمان هنوز هم رقابت صحیحی شکل نگرفته است . البته نمی توان از حق گذشت و تلاش و تغییر ساختار اتحادیه سوپرمارکت داران را برای ایجاد شرایط و تسهیلاتی برای تجمیع سوپرمارکت های کوچک و محلی برای رقابت صحیح را عنوان نکرد .
این وقایع به خوبی نمایانگر عدم تقویت و رشد نگرش رقابت جدید و استفاده از اصول کسب و کار نوین برای رشد و همگام شدن با تغییرات بازار در اصناف ما را نشان می دهد . یک واحد صنفی کوچک چقدر می تواند سرمایه جذب کند و با رقبای بزرگ رقابت کند ؟
چرخه اقتصادی و کسب و کاری اصناف بخش مهمی از پویایی تولید و صادرات یک کشور است ، همانطور که واحد های صنفی کوچک ایجاد می شوند به نسبت واحد های قدیمی تر باید با هم تجمیع شوند و تمرکز خود را به رقابت با رقبای خارجی معطوف کنند و بخشی از سهم بازار داخلی را برای واحد های کوچک رها کنند . اگر قبلا ماهی های کوچکی بودند که در دریای خونین رقابت داخلی برای بقا تلاش می کردند حالا باید یاد می گرفتند که ماهی بزرگتری باشند که در اقیانوسی تازه با رقبای قوی تر رقابت کنند .
ما نیاز داریم همراه با رشد جهانی رقابت کنیم ، چرا که امروزه بخش مهمی از قدرت کشورها چه در فرهنگ ، چه در اقتصاد و چه در نگرش جامعه جهانی حضور در بازار برندهایی است که فرهنگ و اقتصاد و قدرت یک کشور را به خارج از مرزهای کشور می برند و تواما آورده های مالی و اقتصادی را نیز به همراه دارند .
نیاز داریم که بستری برای تولد این برندها ایجاد کنیم و بی شک استارت آپ ها و واحد های کوچک صنفی محل تولد این برند ها است ، اما به شرطی که بزرگ شدن را آموخته باشند ، واحد های کوچکی که همگام با فعالیت ، نگرش شراکت و اتصال به یکدیگر برای رشد را آموخته باشند . واحدهایی که باید بپذیرند بازار داخلی محدودیت دارد و همیشه اشباع است و از یک سطح دیگر آورده ای بیشتر از دیگران برایشان ایجاد نمی کند بلکه آنها فقط برای بقا تلاش می کنند و در سهم بازاری جیره بندی شده سهیم شوند.
مهران محمدی